İmar Planında "Yençok: Serbest" Ne Demek?
İmar durumu belgenizde ya da plan notlarında "Yençok: Serbest" ifadesini gördüyseniz, bu çoğu zaman yanlış anlaşılır. "Serbest" kelimesi sınırsız kat demek değildir. Bu rehberde Yençok serbestin gerçek anlamını, neyin sınır koyduğunu ve kat sayısının nasıl belirlendiğini açıklıyoruz.
Önce: Yençok Nedir?
Yençok, "yapı yüksekliği en çok" ifadesinin kısaltmasıdır ve bir parselde çıkılabilecek maksimum yüksekliği/kat adedini belirtir. Genelde "Yençok: 4 kat" ya da "Yençok: 15,50 m" gibi sabit bir değerle verilir.
"Yençok: Serbest" Ne Anlama Gelir?
"Yençok: Serbest", imar planında yapı yüksekliği için sabit bir üst sınır konmadığı anlamına gelir. Yani plan, "şu kadar kat / şu kadar metre" diye doğrudan bir tavan belirtmemiştir. Ancak bu, istediğiniz kadar yükselebileceğiniz anlamına gelmez; yapının kütlesi başka kurallarla dolaylı olarak sınırlanır.
Yüksekliği Asıl Belirleyen Sınırlar
Yençok serbest olsa bile şu faktörler binanın boyutunu fiilen belirler:
| Sınır | Etkisi |
|---|---|
| KAKS (emsal) | Toplam inşaat alanını sabitler; ne kadar m² yapılacağı bellidir. |
| TAKS | Zemine oturan taban alanını sınırlar. |
| Çekme mesafeleri | Binanın parselde oturabileceği alanı daraltır. |
| Mania/siluet, yönetmelik | Havalimanı mania planı, siluet, deprem ve yapı yönetmeliği kuralları. |
Kat Sayısı Nasıl Belirlenir?
Yençok serbest olduğunda kat sayısı kabaca şöyle bulunur:
Yani projeci, aynı emsali daha az tabana yayıp daha yüksek ya da daha geniş tabana yayıp daha alçak bir bina olarak tasarlamakta esnektir. "Serbest" ifadesinin sağladığı asıl avantaj bu tasarım esnekliğidir.
Önemli Notlar
- Yençok serbest olsa bile emsal düşükse az inşaat yapılır; parselin değerini asıl emsal ve kullanım kararı belirler.
- Havalimanına yakın bölgelerde mania (engel) sınırlamaları yüksekliği ciddi biçimde kısıtlayabilir.
- "Serbest" ifadesi plan notlarına ve yürürlükteki yönetmeliğe göre yorumlanır; mutlaka plan notlarını okuyun.
Sıkça Sorulan Sorular
Yençok: Serbest ne anlama gelir?
İmar planında yapı yüksekliği için sabit bir üst sınır (örn. 4 kat veya 15,50 m) konmadığı anlamına gelir. Yükseklik doğrudan sınırlandırılmamıştır; ancak yapının kütlesi KAKS, TAKS, çekme mesafeleri ve yönetmelikle dolaylı belirlenir.
Yençok serbest ise sınırsız kat çıkılır mı?
Hayır. Serbest, "sınırsız" demek değildir. Toplam inşaat alanı KAKS ile sabittir; TAKS ve çekme mesafeleri oturumu sınırlar. Ayrıca mania, siluet, deprem ve yapı yönetmeliği yüksekliği fiilen sınırlar.
Yençok serbestse kat sayısı nasıl belirlenir?
Kat sayısı, KAKS ile bulunan toplam inşaat alanının TAKS/çekme mesafeleriyle bulunan oturum alanına bölünmesiyle yaklaşık hesaplanır. Projeci yapıyı daha yüksek veya daha alçak tasarlamakta esnektir.
Yençok serbest parsel daha mı değerlidir?
Yüksekliğin serbest olması tasarım esnekliği sağlar; ancak değeri asıl belirleyen KAKS (emsal) ve kullanım kararıdır. Yençok serbest olsa bile emsal düşükse az inşaat yapılır.